Mostrando entradas con la etiqueta historia antigua. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta historia antigua. Mostrar todas las entradas

585: Navasal, monasterio visigodo


Dende l'año 416 os visigodos campan por as tierras pirenaicas, en do no dejoron muito rastro. En l'año 585, en tiempos de Leovigildo, se devanta en a Val de Ansó o Monasterio Navasal, entre Biniés y Embún, hoy término de Echo.



En o tomo octavo de o Tratáu Histórico de as Iglesias de o Reino de Aragón se citan os obispos de a diócesis de Jaca uno dezaga de otro. Al nombrá o noveno, se dice que "en ixe tiempo entró en os mons de Jaca a religión de San Benito y fue fundáu o monasterio Navasal, a iglesia de o cual consagró en 585". Más ta deván, al citá o decimoprimero, o monje Oriolo en l'año 640, se dice que "fue o primé abáu de o monasterio Navasal". 


Ricardo del Arco en 1917 al referise ta o monasterio Navasal o Lavasal menciona que fue arrumbáu por os musulmáns y tornáu a devantá, y ye nombráu en documentos hasta o reináu de Sancho o Mayó, que lo traspasó ta San Juan de a Peña en 1025.



409: Os alanos dejan rastro en Ansó


En a sanmiguelada de l'año 409, os alanos, chunto con os suevos y os vándalos, cruzoron o Pirineo y entroron en Hispania...




Os alanos yeran pastós nómadas de os mons caucásicos. En a fabla escita, que yera a suya, Alain, Alano, quereba decí mon grande. Y ellos, os alanos, os aláns, yeran pues os de o mon, os montañeses. Plegoron ta aquí fuyendo, rempuxáus por os hunos, y se trayoron con ellos unos perros muito furos, con os que cazaban hasta onsos. Os mons ansotanos lis debioron recordá os que heban dejáu allá ta zaga...



Vestiban de negro y yeran altos, recios, fuertes y luchadós. Guerriaban montáus a caballo y portaban lanza y arco...



Pero ni con ixo podioron con os visigodos, que l'año 416 fueron clamáus por os romanos y los vencioron tanto a ellos como a os vándalos, matando a o rey alano Atax...



De o paso de os alanos por Hispania no ha quedáu ni un escrito, pero parixe claro que en Ansó dejoron doble rastro:
  • En a toponimia: o mon de Alano, en Zuriza.
  • En a fabla ansotana: as palabras alán y alanaz, pa calificá a un hombre furo que quiere ramblá con todo.


Fuens: Juan Antonio Cebrián: La aventura de los godos, etimologiasjosezoilohdezdemascotas

-194: Ansó, campamento romano


O "castrum", campamento militá romano, teneba como patrón una planta rectangulá con dos carreras principáls que se cruzaban: o "Cardo Maximus", que se estendeba de norte ta sur, y o "Decumanus Maximus" de este ta oeste, y se achuntaban en o foro...



As otras carreras y edificacións se feban paralelas, fendo una rete de a que crexoron muitas ciudás europeas...


Todo empedráu...



O caserío ansotano, encajonáu en o Cerro Santa Cruz en metá de Veral y o barranco Arrigo, ha yíu estirándose como ha podíu por alto cara ta Fuen Alta y as Eras, y por o Cantón de Puchó enta o Barrio Bajo...


Si centramos a mirada en a plaza y o Barrio Alto, o trazáu que forman se veye firme claro...


Ye o trazáu de un campamento romano con o centro en a plaza, algo bien sabíu por os ansotanos. Ixe campamento precristiano sería o troncal de a villa de Ansó, ta o que se añadiría a ilesia por fuera muito más ta deván, y ha plegáu igual hasta nusotros...

En tocante ta fecha, tiene sentíu que ixe castrum se devantara en o tiempo en que Catón plegó ta as tierras jacetanas, y no más ta deván cuando os dominios romanos se estendeban por toda a Galia y Ansó ya no yera muga...

Catón o Viello

Os visigodos lo mantenioron como lo troboron, y cuando plegoron os moros hobría de sé un baluarte cristiano en do prencipiá a Reconquista.

Según ista "teoría o castrum", Ansó fue fundáu pues por o cónsul romano Marco Porcio Catón, Catón o Viello, l'año 194 dinantes de Cristo, con o que ha cumplíu 2.213 años.


Fuens: CastrumJacaJacetanos, GEA



-195: Catón plega enta Jacetania


A toma de Sagunto (aliada de Roma) por parte de Cartago, prencipió a Segunda Guerra Púnica, y fició que os romanos, mandáus por Escipión, se plantaran en Hispania l'año 218 dinantes de Cristo, y espacharan a os cartagineses...



Dimpués de ixo, os romanos decidioron quedase y contactoron con os pueblos hispanos. L'año 195 dinantes de Cristo, o Senáu Romano manda a o cónsul Marco Porcio Catón, Catón o Viello, qui plegará enta tierra de os iacetanos, y a l'otra primavera se fará con Jaca y a redolada...



Os vecinos vascóns no li plantoron cara, sino que viyoron a os romanos como aliaús contra os celtíberos...



Fuens: JacaJacetanos, GEA