Isaac Moreno ye un entendíu en construcións romanas y acaba de sacá otro video tratando Rocesvalles, en do nombra de pasada o Puerto o Palo un minuté, pero que resulta pro:
Sale o sol por a Reclusa, resplandece en Maidoguí, se da güelta por Alano, y se esconde en Zordoquí...
Mostrando entradas con la etiqueta O Palo. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta O Palo. Mostrar todas las entradas
2024: O Palo, ni calzada ni contienda
Como ya hemos tratáu dinantes astí, astí y pa rematá astí, por o Palo no podió pasá una calzada romana, y solo unos historiadós poco serios han podíu defendé semejante fatueza. No cale seguiles a corrién.
Por ixo mesmo tampoco tiene sentíu que a Contienda Roncesvalles teniera lugá en istos mons ansotanos, por otro láu tan cargáus de restos de a prehistoria como dan fé os restos megalíticos de As Foyas.
Vale a pena seguí a Isaac Moreno y disfrutá de os videos que fa.
2019: A calzada O Palo ye un cuento
A calzada romana de o puerto O Palo aparixe citada en raberas de libros, mapas, webs, folletos y cartéls como una variante de o Camino Santiago que cruzaba o puerto de Somport...
Clama pues l'atención que de unos años ta zaga, vozs de entendíus hayan cuestionáu no solo a romanidá sino hasta a misma esistencia de a calzada romana, como ya hemos trataú astí:
Por otro láu, ni mi pai ni otros pastós ansotanos con os que he charráu la viyoron nunca, y de o que sí charran ye de os corronchos de peñas en As Foyas que parixen pobláus primitivos, y de o Foráu de Cristián, por do se cala l'agua o barranco...
Una calzada romana no ye una teoría, ye una obra de ingeniería de muita ensundia, un empedráu de lo menos un par de metros de ancho y bien cimentáu que, o está o no está. No caben meyas tintas...
Pa salí de dudas, no cale otro que fé a comprobación más básica: puyá ta O Palo, cosa que hemos feito con Javier...
O resultáu ye claro, y a conclusión ye a mesma que a de os dos treballos citáus y a de os pastós: en a puyada ta O Palo no bistá ni un palmo de calzada romana. Todo ye un cuento.
Ya al rancá en o cobajo, cerca o cuartel, recordábay de puyá ta Lacherito que o camino seguiba o barranco y o paso yera estreito. Ni rastro de a calzada...
Tras ganá altura, se gana un llano en do bistá postes que marcan o camino, tumbáus por suelo, y surten as vistas ta Guarrinza...
Hasta rodiá o Mallo Añarón por a dreita, o único que se viyeba yeran rastros de vacas, y bien se vale de os GPS's, porque si alguno va confiáu en seguí una calzada se llevará güen chasco. No ye o caso, no bistá ni un alma peregrina...
As vistas son tremendas. Estamos en metá de do se achuntaría a calzada que puyara con a que bajara, pero ni está una ni l'otra...
Ya bajo, no acierto a entendé o interés de algunos en mantené una falsedá como a de a calzada romana, que no ye más que una ocurrencia sin pies ni cabeza, por muito que se nos haya repetíu que allí estaba.
Y menos aún puedo entendé que os ansotanos, con todo o que de verdá tenemos pa viyé y disfrutá, les sigamos a corrién.
2014: A calzada romana O Palo en entredito
Puede sé que muito de o que se ha dito y escribíu de a calzada romana que veniba por o Puerto O Palo no teniera razón de sé...
O cierto ye que os romanos feban as cosas de muita güena traza, y por ixo as calzadas que ficioron han aguantáu hasta hoy en día. Las feban firme recias pa podé pasá con os carros, cosa imposible por a mayó parte de a puyada ta O Palo.
Por ixo o artículo no troba sentíu a tomá os cachos empedráus de o cobajo por una calzada, y desfiende que o que o poco camino que bistá hobiera podíu fese pa setiembre l'año 1794, a cuento de a batalla de Lascún con os gabachos, fa poco más de doscientos años, y no fa dosmil como nos han feito creyé.
Ya diez añós ta zaga o ingeniero Isaac Moreno heba negáu a romanidá de o camino astí⏯
Al no podé reculá en o tiempo, miraremos de aclaralo de a única manera posible: puyando ta O Palo y comprobándolo con os propios güellos...
Fuen: Argensola
2004: Niegan a calzada O Palo
Isaac Moreno Gallo ye l'hombre que más sabe de vías romanas en España y, al charrá de o Camino Santiago aragonés, avienta por tierra a calzada o puerto O Palo...
O que nos ocupa prencipia en a página 7...
Cuenta que no bistá denguna documentación viella que lo avale, y que todo viene de o abáu Andrés de Casáus y Torres, que en 1809 trobó una losa romana en Ziresa en do figuraba que Antonio Maximino fició repará un camino que se heba lleváu una riada...
Pero Moreno dice que sólo bistá un camino de mulas y ganáus, y muito pendiente...
Y no lis da dengún való a os historiadós que dimpués han dáu por gúeno o dito por o monje, chen de tanto prestigio como Sánchez Albornoz, Beltrán o Ubieto, de o que que fa befa por queré situá a contienda Rocesvalles en ixa calzada...
Güen repaso de Isaac Moreno ta o según él "montaje historiográfico" pa una mala senda de montaña. Treballo ta do he plegáu dimpués de leé otro muito más recién: ⏯calzadaenentredito
Confieso que me han dejáu intrigáu y con ganas de salí de dudas.
Fuens: camino-santiago-03, googlebooks
778: ¿Rocesvalles u O Palo?
Ixa idea ye a que rige o documental de "La Chanson de Roland" de Olivier van der Zee...
A historia viene de cuando Sulaymán al-Arabí, valí de Barcelona, querrió rebelase contra o emir de Córdoba Abderramán I con ayuda de os francos, a os que prometió en tornas a plaza de Zaragoza.
En mayo de 778 plegó Carlomagno con ixe fin enta Pamplona, capital de os vascóns, y en un mes la feba rendise y cayeba en sus manos. Pero al plegá dimpués ta Zaragoza, o valí Husayn se negó a entregáline, y Carlomagno cercó a ciudá. Pero en ixo plegoron noticias de que os sajóns se heban rebeláu contra os francos, así que tenioron que devantá o cerco, se llevoron preso a Sulaymán y tornoron ta Pamplona y la arrasoron. A idea que teneban yera abandonala y torná ta o Pirineo por do heban veníu.
En ixa tornada ye cuando a retaguardia de o ejército franco mandada por o sobrino de Carlomagno Roldán sufrió a embosacada que li costó a vida y en a que Sulaymán fue liberáu. Se sabe que tenió lugá en un barranco estreito en metá una selva, y o más probable ye que fuera en o paso Roncesvalles entre a Collada Ibañeta y Valcarlos, y feita por os vascóns y os fillos de Sulaymán.
Pero o cierto ye que os cronistas carolingios no mencionoron ni o puerto por do quereban pasá as tropas, ni o achá en do tenió lugá a emboscada. Tres siglos dimpués, a Canción de Roldán la cala en Rocesvalles...
Chanson de Roland
Quí sabe o que de verdá pasó y en dó. Pero no tiene muito sentíu que os francos se'n venieran tan lejos dende Pamplona pa cruzá o Pirineo, ni que os vascóns ficieran a emboscada tan lejos de Pamplona, ni que os musulmáns se lis aunieran en un punto de o Pirineo ta do no heban podíu plegá dinantes.
Y os historiadós que defenden a tesis de a calzada romana por o Palo deben nombrala de oídas, porque cuando uno puya ta o Palo no bistá siñal de ella, y parixe más un camino crabas. A historia no deja de sé un género literario, no siempre basáu en a realidá.
Fuens: heraldo2009, heraldo2019, https://es.wikipedia.org/wiki/Batalla_de_Roncesvalles
Suscribirse a:
Entradas (Atom)


















































