Mostrando entradas con la etiqueta historia moderna. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta historia moderna. Mostrar todas las entradas

2018: A sentencia Fago


O 12 febrero, o Tribunal Supremo falló en contra de Ansó: Fago tiene dreito a término municipal...




Muitos somos os que nos corre por as venas sangre ansotana y fagotana, y no podemos entendé a falaguera de alguno de fé por separalas. Pero plegáus ta iste punto, ya no bistá ta dó recurrí: o que de siempre ha estáu auníu tendrá que partise, en os mapas a lo menos. Ixo ye o que han sentenciáu os jueces:





Pero os mismos jueces han dejáu ubierto cómo felo, así que ye menisté aguardá pa viyé como acaba o embrollo... (heraldo)


Fuens: heraldoiberley


2016: Libro: Ansó. Historia una val pirenaica


Libro que cuenta a historia de Ansó rancando de a prehistoria y plegando ta día de hoy:





Fue o más vendíu en a feria que se montó o día o traje en a Plazuela Foriereta, en do fue presentáu por os autós. Treballo fondo y bien documentáu en os temas que replega, que dejan de está esperdigáus, o que ye muito de agradecé, al tiempo que traye ta luz otros de os que no sabébamos zarrapa. Me ha chocáu o que se cuenta de os herencios, y me ha feito goyo enterame de os intríngulis de o Concello.

Por otro láu, os autós defenden en o libro que a villa de "Ensau", que Galindo Aznárez donó ta o Monasterio Siresa en 850, no yera otra que Ansó. En o tan controvertíu tema de esclarecé de dó viene o nombre mesmo de Ansó, no lis parixe pues que tienga relación con "Antxo", o nombre vasco de Sancho, como defendeba muito convencíu Mosén Juan Aznárez, una eminencia en istos temas.

Pero en o mesmo libro Ansó amanixe nombráu bellas vegadas como "Ansso" u "Ansón".

Agarrase a que "de Orná enta arriba" tiene que sé a la fuerza Ansó, ye olvidase que tamién ta arriba de Orná, pero ta dreita, estaba na menos que "Etsau", caserío en fabla vasca, que denguno ha dudáu en que ye "Etxo", ixo ye, Echo u Hecho.

A custión ye pues si "Ensau" yera "Anssó" u "Etsau". Os dos nombres suenan parixíus.

A mi entendé, parixe muito más natural que Galindo donara "Etsau" ta os flaires de Ziresa, con o cerca que pillaba de o monasterio, en cuenta de "Anssó", allá lejizos y con menos plana, y que por otra parte yera na menos que a tierra de su pai, o Conde Azná, y suya propia.








1997: Tesis de as facerías


Mugas, dreitos, pleitos, facerías... Ansó ocupa o papel más destacáu en a tesis de José Luis Argudo, que trata de as relacións entre lugás...




Publicada en 2013, muito dimpués de leéla en 1997, está plena de citas ta o experto ansotano Gorría, y ta o archivo Casa a Villa como fuen principal...


Fuen: unizar


1996: Historia a Virgen de Puyeta


L'año 1996 Don Dámaso Lapetra querrió fenos conoxé a os ansotanos a ligazón de nuesa patrona a Virgen de Puyeta con a historia de a grandeza de Ansó:




Pa ixo mandó fé un folleto en o que, dimpués de os gozos, se contaba en o prólogo o que o cura Rafael Leante heba contáu en o libro de 1889, en o que daba cuenta de o que Alberto Faci tamién heba escribíu l'año 1737...



Leante prencipiaba citando a Faci charrando de o privilegiáu que heba síu siempre Ansó por os reys cristianos, y lo ligaba con o firme conoxíu documento de Chaime I de l'año 1272, en o que otorgaba una montonera mons a os ansotanos...


Pero luego torna ta zaga, y charra de a contienda con os moros en Jaca l'año 760, nada menos que cinco siglos ta zaga, y por a que se devantó a ermita Puyeta, un cacho de a historia ansotana de muita ensundia...






Sigue luego contando feitos más reciéns...






O libro de Rafael Leante lo trato astí: Leante⏯

O de Faci, astí: Faci⏯

A contienda a Victoria astí: Primé Viernes de Jaca⏯


1983: Libro: Jaca y su tierra


Libro de Cayetano Enríquez de Salamaca que trata de Jaca...



Y en o que se dice que Astún ye suyo na menos que dende o siglo XIV, o que ye una errata...


Ya que os puertos de Consostrica y Cunizarra fueron otorgáus a Ansó por Chaime I en 1234, y os ansotanos lis ne cedioron obligáus a os jacetanos muito dimpués, como se cuenta en o Diccionario As Cinco Villas⏯

Tamién charra una miqueta de Ansó...


Fuen: cayetanoenriquezdesalamanca

1978: Libro "Aragón, constante histórica"


Siendo crío, iste libro fue de as primeras cosas que leyéy de Historia de Aragón, y con él me aficionéy...



Publicáu por a Caja, nos dedicaba un par de páginas...




1961: Naxe a Hispano Ansotana


A Hispano Ansotana fue una histórica compañía de autos de línea que surtió en junio de 1961 pa comunicá a val de Ansó con Jaca, Huesca y Zaragoza, en un tiempo en que os lugás de o Pirineo estaban meyo aisláus.


A imagen de os autobuses de a Hispano Ansotana se tornó habitual en as carreteras que confluyiban en Puente la Reina. Fue una línea muito importante pa os ansotanos, sobre todo pa os estudiantes, porque yera o enlace principal con as capitáls.

Con o tiempo, Avanza–ALOSA ha absorbíu as líneas de a Hispano Ansotana, y sigue fendo ixas rutas.


1935: Jacques Deprat se espeña en Petrachema




O triste relato de o geólogo y montañero francés que descansa pa siempre en o cementerio de Ansó, dimpués de habese espeñáu bajando Petrachema chunto con otro compañero. Un recordatorio que conviene tené firme presén cuando se puya ta puerto con chelo y ñeu, por muito preparáu que se esté y por muito conoxíu que sea o terreno.

1930: Cacería en Ansó


O jacetano Antonio Pueyo como presidente de o SIPA, y o ansotano Eduardo Cativiela como presidente de Montañeros de Aragón, invitoron a o infante Carlos de Borbón a una batida con os cazadós ansotanos de casa Gurría, Mañas, Saletas, entre otros muitos.



Así lo contaba a revista Aragón:





Fotos: Angel Zapatero.
Fuens: bvapirineodigital



1927: Ubren as Escuelas




L'ocho diciembre l'año 1927 ubriban as puertas as nuevas Escuelas de Ansó:



Un mes dimpués lo contaba a Revista Aragón...





As obras se ficioron en o campo Notario, pagadas a meyas por o Estáu y a Villa. O alcalde yera Manuel de la Riva, de Casa Chunillas. Las bendeció o párroco D. Javier Lafuente.

Maestros de ixos años yeran D. Leoncio, D. Pablo Palomar con a mullé Dña Bienvenida (de párvulos), D. Herminio y Dña Perpetua. Luego plegoron Dña Blanca, Dña Magdalena, Dña Julia Navarro (de párvulos), Dña Nieves Dávoli, D. Julio y D. Materno (qui dirigirá o teatro).

A escuela viella de a Casa os Maestros de a plaza se heba quedáu chica...



Cuenta mi pai que sólo en a de párvulos bistaba ya más de un ciento críos, mocés y mocetas, que luego ya se esbarraban.


1889: Leante: Historia de Ansó y Puyeta


Un libro que replega as ermitas de a diócesis jacetana, y que alumbra a historia ansotana...




No ye otro que o que Mosén Dámaso calaría en o folleto de l'año 1996, pero astí lo tenemos de primera mano. Leante prencipia citando a Faci charrando de o privilegiáu que heba síu siempre Ansó por os reys cristianos, y lo liga con o firme conoxíu documento de Chaime I de l'año 1272, en o que otorgaba una montonera mons a os ansotanos.....




Leante torna luego ta Contienda de Jaca contra os moros de l'año 760, nada menos que cinco siglos ta zaga, y nos cuenta como as chens de as vals ansotanas (Ansó y Majones) devantan Puyeta pa conmemorá o triunfo, igual que os jacetanos farían con a ermita luego clamada de a Victoria.






Fuen: BNE


O libro de Faci lo trato astí: Faci⏯

A contienda a Victoria astí: Contienda Jaca⏯