O grupo sobrarbense tan queríu por os ansotanos cumple trenta añadas rondando as carreras de toz os lugás de Aragón, con mayó fincapié en os más chicos, que han patiáu tocando y cantando movíus por o cariño ta o mundo rural y su chen...
De ista traza prencipia o doble disco con o que lo celebran, que puede escuitase astí y trobase astí, y pa o que han contáu con colaboracións de artistas tan consagráus como Amaral, Rozalén o Carmen París, pero que no por ixo ha perdíu a esencia de a Ronda...
Ventolera:
Palotiáu y batán de l'Ara y o viento:
Tacón y pun:
En Ansó queremos seguilos disfrutando: ¡Que duren firme!
O magnífico artículo de Ana Isabel Serrano y Roberto Anadón, publicáu en a revista de o Instituto de Estudios Altoaragoneses, fa un recorríu por as principáls manifestacións musicáls que han teníu lugá en Ansó, abarcando l'órgano, a banda música, a charanga, o miramar, a rondalla y a coral.
O viello baile ansotano que heba pasáu ta historia ha podíu recuperase...
O alacay parixe que se dejó de lau en o siglo XIX al sé remplazáu por a jota...
Agora as mocetas y algún mocé lo han rescatáu de a mano de Mónica.
En "En torno a l'Alacay", Álvaro de a Torre cuenta que o alacay se bailaba en a romería Puyeta entre os dos mayordomos (hombre y mullé), diez mozos y mozas de Cofradía y o asadó.
Al punto'l día saliban de o lugá vestíus con o traje de Cofradía y portando a cruz parroquial, a pica y o estandarte San Sebastián, adornáus con cintas y un ramo ligáu en a punta. Cuando plegaban ta o crucero Veral, cinco parejas de mozos de Cofradía formaban deván de o estandarte, sojetando entre mozo y moza as puntas de os pañuelos de boda al son de o chiflo y o salterio.
Formaban un corro, y al acabá o baile os mayordomos devantaban os brazos sojetando otro pañuelo, y as parejas pasaban por bajo. Dimpués lo repetiban en a era Puyeta y al torná ta o crucero.
Tamién nombra alguna letra de o que se cantaba, pero no parixe tené muito sentíu con a fabla ansotana.
A musica en Ansó o zaguero meyo siglo tiene un nombre: Julián Mauleón.
Julian ye o maestro que ha feito musicos a tantos mocez ansotanos, qui luego los ha dirigíu en a banda fendo baile pa chovens y viellos os domingos de guen tiempo, u tocando a charanga y a diana pa as fiestas, y as marchas en as procesións. Ye qui con mimo acompaña os cantos de misa al órgano, qui tantas vegadas nos ha feito emocioná con as obras de Bach (ixa Tocata y Fuga que fa retumbá a ilesia y parixe que fa ubrise o cielo), o nos ha compungíu con Mozart o Albinoni, con un soníu que ya querrieran muitas de as grans catedrals.
Tamién ha treballáu firme con as voces de o coro, tanto en misa como fuera, como cuando las fició brillá en o cine, de a mano a Rondalla de Tomás Aured, en aquellas semanas culturals de fa ya años, que quedoron en o recuerdo de toz os que las escuitoron.
Agora, con a Coral Ansotana, a calidá ha puyáu ta otro nivel y traye como fruto o disco que sacan iste año:
Fue presentáu en a ilesia deván una rabera chen:
Con a Rondalla, que ye chica pero de categoría:
Una pieza o disco ye o canto Puyeta, que podez viyé aquí en un video de diciembre de ixe año feito por a gran musica y cantora Ana Isabel Serrano:
Dende 2008 se celebra en Ansó o Curso de Órgano Ibérico y Voz Humana en o marco académico de os cursos de verano de a Universidá de Zaragoza, dirigíus por Carmen Marta-Lazo.
De corrién, participan como profesós Ana Isabel Serrano, Roberto Anadón y Julián Mauleón. En 2025 plega ta edición XVIII, habiéndose convertíu en una de as actividás culturáls con más trayectoría y constancia de o lugá.
O premio Truco de ixe año yera pa José Antonio Labordeta...
Dimpués de as actuacións de a Ronda Boltaña, Biella Nuei, o teatro en ansotano "Yésica, un abrío d'agora" de Dingolondango, a Coral de Ansó, o cuenta cuentos y otras muitas, o PIR 2008 se zarraba o domingo con o Grupo Folclórico Altoaragón y a Jota de Ansó:
O gran bailadó oscense que de a mano con Lurdes nos enseñó a bailá a jota a os chovens ansotanos de os años ochenta, se'n ha yíu o día'l Pilá...
L'único video que he trobáu de aquellos años ye iste de a plazuela a ilesia, en do puede apreciase o estilo tan personal y elegante con o que se moveba, con o que fició escuela...
Os vecinos chesos nos sorprendeban con una obra de arte, magia neta feita musica...
De a mano de Pepe Lera, o Grupo Folklórico Val d'Echo feba entrada en a historia de a musica con una jota que tiene algo especial, que nos hirmana a tozs os aragoneses. A nusotros nos la cantoron en a boda y fue un momento muito sentíu...
S'HA FEITO DE NUEY
Destaca tamién, entre otras, a musicalización de Pepe Lera de o políu poema de Veremundo Méndez...
LAS FLAMAS DE LO FOGARIL
A o disco le siguioron otros: “Nugando” (1984), “Selva de Oza” (1990) y “Flor de Nieu” (1996), tozs firme destacáus.
L'año 80, o Grupo Alto Aragón de Jaca nos sorprendeba a tos sacando un disco que tenió ésito a escape: "En recuerdo a unas vals". Trayeba una docena cancións, y a que lo ubriba no yera otra que a jota de Ansó. Ísta yera a portada:
A no tardá, en a mayó parte casas ansotanas se heba cumpráu o caset, que yera o que se teneba antonces pa escuitá musica, ¡y gracias!, y así estiemos escuitándolo una y otra vegada. Jotas, palotiáus, albadas, boleros, o villano, San Lorenzo... O disco teneba una miqueta de todo y yera muito entreteníu.
A jota de Ansó se pilló luego en Casa Villa pa fé os pregóns que antis feba tío Aguacil, y de ixa traza ixe soníu pasó a formá parte de o día a día ansotano, fendo que estiéramos tos atentos al sentilo pa escuitá o que anunciaban: